Zabytki. Architektura. Lifestyle.

Home » Polska » Zrabowane przez Niemców zabytki wróciły do Łodzi

Zrabowane przez Niemców zabytki wróciły do Łodzi

Ivon

Łódź odzyskała ponad 330 zrabowanych podczas II wojny światowej eksponatów dawnego łódzkiego Muzeum Etnograficznego. Po długich negocjacjach cenne zabytki sztuki afrykańskiej i południowoamerykańskiej zwrócił Polsce Uniwersytet w Getyndze.

Zabytki, które wróciły do Łodzi ilustrują życie i kulturę ludów zamieszkujących tereny Afryki i Ameryki Południowej.

Są to rzeźby i maski, elementy uzbrojenia, wyroby ze skóry, przedmioty codziennego użytku, stroje, broń, pojemniki i plecionki z rafii, naczynia ceramiczne i tykwowe, a także instrumenty muzyczne.

Zrabowane przez Niemców zabytki wróciły do Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi

Początki kolekcji sięgają roku 1931, kiedy z Muzeum Miejskiego w Łodzi wydzielono zbiory etnograficzno-archeologiczne i utworzono Miejskie Muzeum Etnograficzne. Znalazła się w nim kolekcja pozaeuropejska, gromadzona od 1911 r. przez Muzeum Nauki i Sztuki. Liczyła wtedy ok. 160 zabytków m.in. z Azji, Haiti i Afryki Północnej. Dzięki staraniom dyrektora Jana Manugiewicza w 1939 r. kolekcja składała się już z ponad 1,5 tys. obiektów.

We wrześniu 1940 r. całość zbiorów etnograficznych, zapakowanych w 12 skrzyń, władze niemieckie wywiozły do Lipska, gdzie dwa lata później zostały podzielone i sprzedane czterem niemieckim instytucjom, w tym Uniwersytetowi w Getyndze. Po wojnie zabytki uznane zostały za straty wojenne. Polscy muzealnicy bardzo długo nie wiedzieli gdzie trafiły łódzkie zbiory etnograficzne.

– Powrót do polskich zbiorów kolekcji pozaeuropejskich eksponatów etnograficznych utraconych w wyniku II wojny światowej jest wydarzeniem bez precedensu; odzyskiwaliśmy już wiele dzieł sztuki, ale tego typu kolekcja odzyskana jest po raz pierwszy. To spójny zbiór sztuki afrykańskiej i południowoafrykańskiej zgromadzony w tym kształcie przed wojną – mówił prof. Piotr Gliński, minister kultury i dziedzictwa narodowego podczas przekazywania zbiorów Muzeum Archeologicznemu i Etnograficznemu w Łodzi. – Strona polska długo nie miała informacji o miejscu przechowywania eksponatów, dopiero w 2011 r. w Niemczech pojawiły się sygnały o polskim pochodzeniu kolekcji.

Na sympozjum dla muzealników zorganizowanym w maju 2011 r. w Hanowerze, współpracownica Instytutu Etnograficznego Uniwersytetu Georga Augusta Beate Herrmann przedstawiła wyniki swoich badań na temat proweniencji zbiorów etnograficznych pozyskanych przez uniwersytet w okresie II wojny światowej i wykazała, że mają one polskie pochodzenie. Kiedy rok później na stronie internetowej www.lostart.de opublikowano łódzkie etnographica z Getyngi, resort kultury rozpoczął prace nad dokumentacją restytucyjną. Jesienią 2015 r. ministerstwo kultury wystosowało roszczenie do władz Uniwersytetu w Getyndze im. Georga Augusta.

Niestety część zbiorów nigdy już nie wróci do Łodzi, bo część z nich uległa zniszczeniu w czasie bombardowania Kolonii.

Zdjęcia: Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, MKiDN/Danuta Matloch