Zabytki. Architektura. Lifestyle.

Home » Ludzie » Zaha Hadid jedyną kobietą na świecie z królewskim medalem

Zaha Hadid jedyną kobietą na świecie z królewskim medalem

Ivon

Dla jednych jest rozkapryszoną gwiazdą, która lata świetności ma za sobą, dla innych wizjonerką i wielką królową architektury. Ale nikt nie pozostaje obojętny wobec jej projektów. Irakijka Zaha Hadid, pierwsza na świecie kobieta, która otrzymała architektonicznego Nobla, została w tym roku uhonorowana przez Królewski Instytut Architektów Brytyjskich.

Skłonna do eksperymentów, ale rygorystycznie podchodząca do swojej pracy, stawiająca wyzwania normom i przyzwyczajeniom, niezależnie od tego, czy projektuje budynki, meble, biżuterię, buty czy scenografię do trasy koncertowej Pet Shop Boys.

– Zaha Hadid jest jedną z najbardziej wpływowych architektów, jej projekty są pożądane na całym świecie. Już nie mogę się doczekać, żeby zobaczyć jej kolejne pomysły – mówiła Jane Duncan z Królewskiego Instytutu Architektów Brytyjskich podczas uroczystości ogłaszania laureatów RIBA Royal Gold Medal 2016. I dodała, że złoty medal trafił po raz pierwszy od 180 lat w ręce kobiety.

Galaxy Soho - Zaha Hadid

RIBA Royal Gold Medal przyznawany jest od 1848 roku projektantom, inżynierom, archeologom, pisarzom i malarzom w uznaniu zasług dla międzynarodowej architektury. W imieniu brytyjskiej królowej przekazują go członkowie Królewskiego Instytutu Architektów Brytyjskich.

– Jestem dumna z tej nagrody, w szczególności z tego powodu, że jestem pierwszą kobietą, która otrzymała ten zaszczyt – mówiła podczas ceremonii 66-letnia Irakijka słynąca ze swych feministycznych poglądów. – Praca architekta ma sprawić, że ludzie będą się dobrze czuli w przestrzeniach, w których żyją, dlatego musimy się skupić na podnoszeniu standardów architektury. Mieszkania, szkoły, inne budynki użyteczności publicznej zawsze były projektowane jak najprościej, ale we współczesnych czasach architekt ma umiejętności i narzędzia, żeby tworzyć obiekty bardziej wyrafinowane.

I właśnie z takich niebanalnych projektów słynie Zaha Hadid. Jej budynki sprawiają wrażenie, jakby opierały się sile grawitacji, wyglądają jak dekoracje z filmów science-fiction.

Obok Franka Gherego jest zaliczana do dekonstruktywizmu, nurtu charakteryzującego się krzywymi liniami, zaburzeniem konstrukcji, nieprzewidywalnością i kontrolowanym chaosem. Jej ulubionymi materiałami są beton i szkło.

– Jej prace są szczególne, od trzech dekad dociera tam, gdzie nikt inny się nie odważył projektować – napisał o Hadid prof. Peter Cook, laureat tej samej nagrody z 2002 roku. – Jeżeli Paul Klee zabrał linię na spacer, to Zaha zabrała powierzchnie, po których spacerowała linia do wirtualnego tańca i w podróż kosmiczną.

Każdy jej nowy projekt jest wyzwaniem intelektualnym i przestrzenną zagadką. Do najsłynniejszych należą m.in.: MAXXI Muzeum Sztuki XXI Wieku w Rzymie, Muzeum Sztuki Współczesnej w Cincinnati, Budynek Centralny BMW w Lipsku, Centrum Nauki Phaeno w Wolfsburgu, Centrum Pływackie na Olimpiadę w Londynie, Centrum Kulturalne w Baku, gmach Opery Narodowej w Chinach, skocznia narciarska w Insbrucku.

Heydar Aliyev Center - Zaha Hadid

W Polsce zaprojektowała zakopiański dom Tomasza Gudzowatego (przy współpracy biura Karpiel Steindel), jednego z najbogatszych Polaków oraz warszawski biurowiec Lilium Tower, który miał sąsiadować z hotelem Marriott, ale z powodu kryzysu finansowego inwestor wycofał się z budowy.

Ale nie tylko sytuacja gospodarcza sprawiła, że część jej projektów trafiła do szuflady. To głównie ze względu na twardy charakter i niechęć do kompromisów, przez pierwszych 15 lat pracy nie zrealizowano żadnej z jej koncepcji. Dla wielu inwestorów jej projekty były po prostu nierealne, do tego stopnia, że przylgnęło do niej określenie „papierowy architekt”. Przełom nastąpił w 1994 roku, gdy zaprojektowała remizę strażacką w niemieckiej fabryce Vitry (obecnie pawilon wystawienniczy).

Teraz setki godzin spędza w samolotach projektując na całym świecie muzea, dworce, galerie sztuki, biurowce, budynki mieszkalne. W swoim londyńskim biurze zatrudnia 350 pracowników. Mimo natłoku pracy podczas projektowania nie używa komputera. Legenda głosi, że woli rysunek odręczny, bo techniczne możliwości komputerów nie odpowiadają jej umiejętnościom, nie chce, żeby sprzęt ją ograniczał.

Zaha Hadid jest córką byłego prezesa irackiej Partii Demokratycznej. Choć o projektowaniu marzyła od dzieciństwa najpierw ukończyła matematykę na American University w Bejrucie, a dopiero w drugiej kolejności Architectural Association School w Londynie. Obecnie sama wykłada m.in. na Uniwersytecie Sztuki Użytkowej w Wiedniu, Harvardzie, Yale i Columbia University. Prywatnie jest singielką, nie nosi dżinsów i nie znalazła jeszcze czasu na zaprojektowanie własnej rezydencji.

Foto: Materiały prasowe Royal Institute of British Architects/ Zaha Hadid Architects