Zabytki. Architektura. Lifestyle.

Home » Polska » Ukrywał podczas wojny „Bitwę pod Grunwaldem” Matejki

Ukrywał podczas wojny „Bitwę pod Grunwaldem” Matejki

Ivon

Gdyby nie odwaga Franciszka Galery, nie wiadomo czy moglibyśmy dziś podziwiać obrazy Jana Matejki „Bitwa pod Grunwaldem” oraz „Kazanie Skargi”. Podczas II wojny światowej ukrywał u siebie cenne dzieła. Jego córka oraz wnukowie odebrali właśnie Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski przyznany mu pośmiertnie przez prezydenta RP.

Podczas okupacji Polski, Niemcom bardzo zależało na zdobyciu i wywiezieniu „Bitwy pod Grunwaldem”. Ich poszukiwania nigdy jednak nie zakończyły się sukcesem, bo obraz był bardzo dobrze ukryty i pilnowany.

Dzieła kultury były przez okupantów w sposób systematyczny przejmowane, a za „Bitwę pod Grunwaldem” obiecywali oni 10 mln marek – mówił Przemysław Czarnek, wojewoda lubelski na uroczystości wręczenia Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski rodzinie Franciszka Galery. – Franciszek Galera narażał życie swoje i swojej rodziny ukrywając obrazy. Wysiłek tych, którzy ofiarnie przyczynili się do ocalenia bezcennych dóbr naszej narodowej kultury jest tak samo ważny jak czyny zbrojne bohaterów wojny i okupacji.

Odznaczenie odebrała córka Franciszka Galery, Helena Studzińska, która jako dziewiętnastoletnia dziewczyna uczestniczyła w akcji ukrywania obrazów Matejki stojąc na czatach. Dziś jest ostatnim żyjącym świadkiem tamtego wydarzenia.

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski dla Franciszka Galery

W czasie okupacji niemieckiej Franciszek Galera kierował Taborami Miejskimi w Lublinie. Gdy Niemcy planowali zająć siedzibę Muzeum Lubelskiego, w których ukryto przetransportowane w 1939 r. z warszawskiego gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych obrazy Matejki, zapadła decyzja, że dzieła trzeba ulokować w innym, bezpiecznym miejscu. W październiku 1941 r. ukryto je właśnie na terenie Taborów Miejskich. Franciszek Galera, który miał tam mieszkanie służbowe, w którym mieszkał wraz z rodziną, wybrał i przygotował odpowiednie miejsce ukrycia, a potem przez cztery lata sam pilnował skarbu, nie zważając na to, że w razie wpadki, grozi mu kara śmierci.

Wojenna misja Franciszka Galery zakończyła się wraz z wkroczenie do Lublina Armii Czerwonej w październiku 1944 r. Obrazy zostały wtedy przekazane przedstawicielom PKWN. Ze względu na poglądy polityczne, Franciszek Galera, jako jedyny z lubelskiej grupy konspiratorów, nie został uhonorowany za swoją odwagę przez władze PRL.

Zdjęcia: Lubelski Urząd Wojewódzki w Lublinie