Zabytki. Architektura. Lifestyle.

Home » Polska » Odnaleziono 16 tys. osobistych rzeczy ofiar Auschwitz

Odnaleziono 16 tys. osobistych rzeczy ofiar Auschwitz

Ivon

Termometry, butelki po perfumach, fragmenty butów, sztućce, biżuteria, zegarki, szczotki, fajki, zapalniczki, fragmenty naczyń, guziki, scyzoryki, klucze, i wiele innych przedmiotów należących do ofiar niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau wróciło do Muzeum Auschwitz.

Ponad 16 tys. osobistych przedmiotów, które udało się zachować Żydom kierowanym bezpośrednio po selekcji z rampy na śmierć do komór gazowych zostało odnalezionych podczas prac archeologicznych prowadzonych w rejonie komory gazowej i krematorium III w 1967 r. Do niedawna ich los był jednak nieznany. Specjalne śledztwo pozwoliło muzealnikom wpaść na trop tych rzeczy i je odzyskać.

– W 1967 r. na terenie byłego obozu Birkenau Andrzej Brzozowski zrealizował krótkometrażowy film dokumentalny „Archeologia” pokazujący przebieg prac wykopaliskowych prowadzonych w pobliżu ruin komory gazowej i krematorium III. W wyniku tych prac odnaleziono bardzo dużą liczbę oryginalnych obiektów z okresu funkcjonowania obozu – mówi Elżbieta Cajzer, szefowa Zbiorów Muzeum. – W inwentarzu Zbiorów Muzeum znajdowało się jedynie nieco ponad 400 obiektów z tych wykopalisk. Byliśmy jednak przekonani, że musiało być ich znacznie więcej. Wielomiesięczne śledztwo rozpoczęliśmy od weryfikacji archiwalnej dokumentacji.

Dyrektor Muzeum Auschwitz dr Piotr M. A. Cywiński przyznaje, że odnalezienie przedmiotów nie było prostą sprawą.

– Poszczególne sprawdzane tropy rwały się, a ludzi pracujących wówczas w Muzeum już nie było. Nie żył już niestety autor filmu, realizujące go instytucje zmieniły się, a archiwa milczały – dodaje dyrektor Muzeum Auschwitz. – Sprawdzaliśmy szczegółowo każdy wątek, choć nie mogliśmy mieć nawet pewności, czy przedmioty wykopane podczas prac archeologicznych nie zostały zniszczone.

Muzealnikom udało się jednak odnaleźć i nawiązać kontakt z ostatnimi żyjącymi osobami uczestniczącymi w tym projekcie. Nie było jednak jasne, gdzie zostały zdeponowane same przedmioty odnalezione podczas realizacji filmu. Okazało się, że są one przechowywane w 48 kartonach w jednym z budynków Polskiej Akademii Nauk. Większość z nich cały czas znajdowała się w opisanych, indywidualnych opakowaniach wskazujących m.in. miejsce odnalezienia.

– To, że po niemal pół wieku tak ogromny zbiór odnajdzie się w całości, uważałem za równie mało prawdopodobne, jak odnalezienie skarbu z zaginionego galeonu – mówi dyrektor Cywiński.– Mogę sobie jedynie próbować wyobrazić, dlaczego tuż po wykopaniu obiekty zaginęły zdeponowane w tych pudłach. Wykopaliska były prowadzone jesienią 1967 r. w pobliżu komór gazowych i krematoriów. Zapewne miały zostać poddane analizie i opracowane, być może ktoś nawet miał zamiar napisać obszerną pracę naukową na ten temat. Jest to bowiem zbiór w każdej mierze unikatowy. Tymczasem kilka miesięcy później nastąpił zwrot polityczny 1968 roku i władze komunistyczne przybrały wyraźnie antysemicki kurs. Zapewne dlatego nie spieszono się z realizacją i zakończeniem całego projektu.

3 czerwca przedmioty zostały przewiezione do Muzeum Auschwitz, gdzie zostaną zdokumentowane. Fundacja Auschwitz-Birkenau przeznaczy dodatkowe środki potrzebne do przeprowadzenia ewentualnych prac konserwatorskich.

Źródło: Muzeum Auschwitz