Zabytki. Architektura. Lifestyle.

Home » Polska » Muzeum w zabytkowym forcie w Zamościu

Muzeum w zabytkowym forcie w Zamościu

Ivon

To przykład jednego z najciekawszych obiektów muzealnych w Polsce. Podczas rewitalizacji wyremontowano zabytkowe budynki m.in. Arsenał i Prochownię, a nowowybudowany nowoczesny pawilon został ukryty w wale zrekonstruowanej kurtyny.

Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał obejmuje teren XVII-wiecznego Bastionu III oraz Arsenał i Prochownię.

Muzeum powstało po rewitalizacji tego terenu. Jak ona przebiegała? Przeprowadzono renowację kilku zabytkowych obiektów, zrekonstruowano brakujące fragmenty, a także wybudowano nowy pawilon ekspozycyjny, w którym prezentowane są zbiory o większych gabarytach m.in. czołg i samolot. Prace przebiegały w kilku etapach.

– W ramach rewitalizacji został zrekonstruowany wał forteczny przy murze Kurtyny łączącej Bastion III i Bramę Szczebrzeską. Pod wałem wybudowano nowy obiekt ekspozycyjny muzeum. Przeprowadzono remont konserwatorski Arsenału i Prochowni, a także zrekonstruowano wał forteczny od Bastionu III do ulicy Królowej Jadwigi. Ulica Zamkowa została przebudowana, a krajobraz warowny przeszedł rewaloryzację – wymienia Andrzej Urbański, dyrektor Muzeum Zamojskiego, którego częścią jest Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał.

Projekt przygotowali architekci z pracowni BPI Redan w Szczecinie. Rewitalizację i rozbudowę muzeum uznano za niezwykle udaną. Architektom udało się bowiem zachować historyczny charakter miejsca, a nowy pawilon wtopił się w otoczenie i dał muzeum nowe możliwości ekspozycyjne. Nowy pawilon, choć zajmuje sporą powierzchnię w żaden sposób nie zmienił historycznego krajobrazu. O jego obecności świadczą jedynie wielkie przeszklenia na zboczach wałów. Wielu ekspertów podaje zamojskie muzeum jako przykład świetnie zaprojektowanej rozbudowy zabytkowych obiektów.

Nowe życie Arsenału i Prochowni

Muzeum składa się z dwóch głównych zabytkowych budynków, które powstały w różnych okresach: Arsenału i Prochowni. Oba zostały przystosowane do nowych funkcji.

Choć arsenał zamojski powstał w latach 1582/83, to przeniesiono go w obecne miejsce dopiero w XVII wieku. Nie tylko składowano w nim broń potrzebną do obrony twierdzy, ale także przechowywano bogatą kolekcję broni Jana Zamoyskiego. W XIX wieku dobudowano piętrowy portyk. W Arsenale magazynowano broń do 1866 roku. Później magazyn był wykorzystywany do innych celów. Mieściła się w nim szkoła, a nawet zakład przemysłowy. W 1980 roku zlokalizowano tu muzeum poświęcone historii twierdzy.

– Po remoncie w Arsenale mieści się kolekcja broni od XVI do XIX wieku. Na piętrze organizowane są wystawy czasowe – mówi dyrektor Urbański.

Kolejnym ze zrewitalizowanych obiektów jest stara Prochownia w sąsiedztwie Arsenału. Budynek powstał w latach 30-tych XIX w. To ceglany parterowy obiekt o dwuspadowym dachu. W arkadach znajdują się strzelnice. Budynek Prochowni niszczał przez wiele lat. Znajdowały się w nim mieszkania o bardzo niskim standardzie.

– Podczas remontu została przywrócona historyczna struktura budynku. Nieistniejąca część gmachu została zrekonstruowana na podstawie posiadanych archiwalnych rysunków. Przeprowadzone były także badania archeologiczne i architektoniczne – mówi Urbański. – W prochowni znajdują się obecnie kasy muzeum, a także prezentowany jest film na temat historii twierdzy i Zamościa.

Nowoczesny pawilon ukryty w kurtynie

Częścią projektu, oprócz remontu zabytkowych obiektów, była także budowa nowego pawilonu, w którym miała się znaleźć ekspozycja wielkogabarytowych obiektów militarnych m.in. czołg i samolot. Eksponaty wcześniej prezentowane były na zewnątrz, pod gołym niebem.

– W związku z rekonstrukcją zniszczonej przy likwidacji twierdzy w 1866 roku fragmentu kurtyny, w jej wale ukryto żelbetowy pawilon, z częściowo przeszklonym dachem. W jego wnętrzu znajduje się ekspozycyjna uzbrojenia z XX wieku – mówi Andrzej Urbański.

Inwestycję rozpoczęto w 2011, a zakończono w 2014 roku.