Zabytki. Architektura. Lifestyle.

Home » Polska » Muzeum Armii Krajowej w wojskowym magazynie

Muzeum Armii Krajowej w wojskowym magazynie

Ivon

To jedyne muzeum na świecie poświęcone historii polskiej Armii Krajowej. Jedyna w swoim rodzaju jest też siedziba, do której w 2011 roku, przeprowadzono muzeum. Przerobiono w tym celu XIX-wieczny magazyn Twierdzy Kraków. Adaptacja znalazła się w finale konkursu architektonicznego im. Miesa van der Rohe.

Cel był jeden – zachować surowy, militarny charakter obiektu, podkreślając nową funkcję – Muzeum Armii Krajowej.

Na siedzibę, utworzonego w 2000 roku z inicjatywy władz Krajowa i województwa małopolskiego muzeum, wybrano zabytkowy XIX-wieczny magazyn. Był on częścią zaopatrzenia największej twierdzy dawnej monarchii austro-węgierskiej Twierdzy Kraków. Wówczas wybudowano ją zgodnie z najnowszymi osiągnięciami technologii. Łącznie z podziemiami, które nie należą obecnie do Muzeum Armii Krajowej, był to największy w Krakowie, magazyn izotermiczny. Podczas I wojny światowej znajdowały się tu wojskowe magazyny żywności. To zabytek o charakterze industrialnym i militarnym i na zachowaniu tych cech zależało inwestorowi.

Projekt adaptacji budynku przygotowali architekci z katowickiej pracowni AIR Jurkowscy. To jedna z najciekawszych adaptacji historycznych budowli w Polsce. Po rewitalizacji obiekt znalazł się w finale międzynarodowego konkursu architektonicznego im. Miesa van der Rohe.

– Zgodnie z założeniami od zewnątrz budynek miał pozostać niezmieniony. Zmian mogliśmy dokonywać tylko wewnątrz budynku – tłumaczy Tomasz Niewiara z pracowni AIR Jurkowscy. – Na parterze na otynkowanym dziedzińcu, odsłoniliśmy cegłę. Zdecydowaliśmy się na dach pulpitowy o minimalnym spadku. Przeszkliliśmy dziedziniec, wykorzystując konstrukcję w kształcie paraboli. Dzięki temu zyskaliśmy zadaszoną przestrzeń wewnątrz budynku, w której można organizować imprezy oraz ekspozycje czasowe. Postanowiliśmy też połączyć dziedziniec z korytarzem, tworząc rodzaj arkady. O ponad połowę zwiększyliśmy powierzchnię poddasza, gdzie znajdują się biura.

Podczas rewitalizacji przeprowadzono renowację elewacji oczyszczając czerwoną cegłę. Przywrócono skrzynkowe okna. Dach pokryto ceramiczną dachówką.

– Zgodnie z projektem elewacja została przywrócona do pierwotnego wyglądu z zachowaniem wypukłych fug, które były charakterystyczne dla tego budynku – mówi Tomasz Niewiara.

Przeszklony dach nad dziedzińcem zapewnia dostęp światła do centralnej części budynku. Zarówno fasada, jak i wnętrza obiektu są stosunkowo surowe. Zrezygnowano z wszelkich ozdobników. Wykorzystano tylko proste materiały: szkło, stal, cegłę. Tynki zdjęto nie tylko ze ścian na dziedzińcu, ale również w pozostałych salach ekspozycyjnych. Odkryto też starą strukturę betonu w piwnicach, rezygnując z grubej, korkowej warstwy izolacyjnej.

zabytkowy XIX-wieczny magazyn - siedziba Muzeum Armii Krajowej

Architektura miała korespondować z eksponatami i pamiątkami Armii Krajowej, które prezentowane są w muzeum, a także wprowadzić zwiedzających w klimat tamtych czasów.

W murach muzeum znajduje się obecnie ponad 15 tys. eksponatów. Większość to dary od AK-owców i ich rodzin, którzy w czasach komunistycznych przechowywali pamiątki m.in. mundury, broń i przedmioty codziennego użytku, w domowych skrytkach.

Remont i adaptacja budynku rozpoczęły się w 2009 roku. Prace zakończono dwa lata później. Całość kosztowała 35 mln zł.

Fot. Materiały muzeum Armii Krajowej