Zabytki. Architektura. Lifestyle.

Home » Polska » Metamorfozy: Zabytek Zadbany 2016

Metamorfozy: Zabytek Zadbany 2016

Ivon

Zanim poznamy laureatów konkursu Zabytek Zadbany 2016 organizowanego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa przedstawiamy metamorfozy 19 budynków, które zdobyły uznanie jury konkursowego i znalazły się na liście zabytków nominowanych do finału tegorocznego konkursu.

Zabytek Zadbany 2016

Przypomnijmy, że w tym roku zostało zgłoszonych 46 obiektów z 14 województw. Na uroczystej gali Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków, która odbędzie się dziś wieczorem w Zakopanem poznamy zwycięzców konkursu. Niezależnie od werdyktu jury, dla nas wszystkie odnowione obiekty są godne wyróżnienia. Zobaczcie i oceńcie sami, jak wyglądały przed i po rewitalizacji. Oto 19 metamorfoz, według kategorii określonych przez NID:


Kategoria A: Utrwalenie wartości zabytkowej pojedynczego obiektu

1. Dawny Sąd Ziemski i Okręgowy, obecnie siedziba Sądu Rejonowego w Gnieźnie (woj. wielkopolskie).

Budowlę wzniesiono w latach 1878-1881 według projektu berlińskich architektów Hermanna i Schultze’go z przeznaczeniem na siedzibę Sądu Ziemskiego i Okręgowego. Nadano mu formy popularnego Rundbogenstil.

2. Kościół filialny Chrystusa Króla w Kwitajnach (woj. warmińsko-mazurskie).

Kościół o cechach barokowych, wzniesiony w latach 1714-1719 w pobliżu zespołu pałacowego z parkiem, ufundowany przez Karla von Barfuss, ówczesnego właściciela majątku w Kwitajnach.

3. Kościół Świętego Ducha w Toruniu (woj. kujawsko-pomorskie).

Wzniesiony według projektu Efraima Schroegera dom modlitwy ufundowała staromiejska gmina luterańska. Budowlę oddano do użytku w 1756 r. W latach 1897-1899 dobudowano wieżę przed fasadą. Obecnie świątynia pełni funkcję kościoła akademickiego.

4. Siedziba Wojewódzkiej Komendy Policji w Szczecinie (woj. zachodniopomorskie).

Gmach wzniesiono w latach 1902-1905 z przeznaczeniem na siedzibę Królewskiego Prezydium Policji. Nadano mu architektoniczne formy dojrzałego historyzmu.

Kategoria B: Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu

1. Zespół dworsko-parkowy w Kłóbce (woj. kujawsko-pomorskie).

Dwór w Kłóbce, wzniesiony na miejscu starszej rezydencji, zbudowano w wieku XIX (część parterową ok. 1850, część wyższą w latach 1882-1884). Trzystrefowy park dworski wraz z układem wodnym kształtowany był od początku XIX wieku.

2. Mury obronne dawnego zamku biskupów chełmińskich w Lubawie (woj. warmińsko-mazurskie).

Murowany zamek biskupów chełmińskich z przełomu XIII i XIV wieku przekształcano w wiekach XIV-XV; rozebrano całkowicie na początku XIX. Do dziś zachował się pełen obwód gotyckich murów obronnych zamku.

3. Zespół pałacowo-parkowy w Poddębicach (woj. łódzkie).

Budowę późnorenesansowego pałacu rozpoczął około 1610 r. Zygmunt Grudziński, wojewoda rawski. Kolejne przebudowy miały miejsce w wiekach XVII i XIX. Pałac otacza XIX-wieczny park krajobrazowy; na terenie parku stoi kościół ewangelicko-augsburski.

4. Dawny zbiornik Z1, obecne Centrum Edukacji Ekologicznej „Hydropolis” we Wrocławiu (woj. dolnośląskie).

Obiekt powstał w latach 1890-1892 jako część kompleksu wodociągowego „Na Grobli”. W partiach architektonicznych zastosowano styl neogotycki. Do 1905 r. pełnił funkcje filtra powolnego, a następnie rezerwuaru wody pitnej dla miasta (aż do 2011 r.).

Kategoria C: Adaptacja obiektów zabytkowych



1. Muzeum Emigracji, dawny Dworzec Morski w Gdyni (woj. pomorskie).

Modernistyczny budynek Dworca Morskiego wzniesiono w latach 1932-1934 według projektu firmy Dyckerhoff & Widmann. Prace wykonała Spółka Techniczno-Budowlana Skąpski, Wolski, Wiśniewski. W czasie okupacji zniszczono polskie symbole narodowe.

 

2. Dawna prepozytura cystersów krzeszowskich w Jeleniej Górze-Cieplicach Śląskich Zdroju, obecnie Muzeum Przyrodnicze i Wirtualne Muzeum Barokowych Fresków na Dolnym Śląsku (woj. dolnośląskie).

Filię klasztoru krzeszowskiego wzniesiono w latach 80. XVI wieku, zapewne na murach wcześniejszej budowli. Po przebudowie po pożarze z 1671 r. powstał obiekt typowy dla śląskiej architektury barokowej. W latach 1687-1689 wykonano bogatą dekorację freskową wnętrz.

 

3. Kamienica, obecnie budynek naukowo-dydaktyczny Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN – Poznańskiego Centrum Superkomputerowo Sieciowego (woj. wielkopolskie).

Okazała kamienica została wzniesiona w latach 1903-1904 dla kupca Oskara Bahlana. Realizacja według projektu Oskara Hoffmana jest jednym z najznakomitszych secesyjnych obiektów w Poznaniu.



4. Pałac pod Globusem, obecnie siedziba Akademii Sztuki w Szczecinie (woj. zachodniopomorskie).

Neobarokowy budynek wybudowano w latach 1890-1891 według projektu berlińskiego architekta Franza Wichardsa na potrzeby Towarzystwa Ubezpieczeniowego National, wykorzystując mury obwodowe wcześniejszego pałacu barokowego z lat 1724-1726.

Kategoria specjalna D: Architektura i konstrukcje drewniane



1. Oleśnicki Dom Spotkań z Historią w Oleśnicy (woj. dolnośląskie).

Budynek mieszkalny z 1 połowy XVIII wieku, typowy dla oleśnickiej zabudowy tego czasu; w strukturze budowlanej zachowane są liczne elementy architektoniczne świadczące o przebudowach i przekształceniach (od XV do schyłku XIX wieku).

 

2. Dawny ratusz w Rostarzewie (woj. wielkopolskie).

Rostarzewo funkcjonowało na prawach miejskich w latach 1752-1934. Barokowy ratusz, wzniesiony w 1768 r., pełnił równocześnie funkcję komory celnej. Po 1934 r. użytkowany był m.in. jako restauracja, dom kultury oraz biblioteka.

 

3. Dom Ludowy w Supraślu (woj. podlaskie).

Projekt Domu Ludowego im. Mariana Zyndram-Kościałkowskiego sporządził Jarosław Giryn, ceniony architekt. Budowę ukończono w 1935 roku. Miały tu miejsce najważniejsze dla miasta wydarzenia społeczne i kulturalne.

 

Kategoria specjalna E: Architektura przemysłowa i dziedzictwo techniki



1. Kanał Elbląski: pochylnie Buczyniec, Kąty, Oleśnica, Jelenie, Całuny; śluzy Miłomłyn, Zielona, Ostróda, Mała Ruś (woj. warmińsko-mazurskie).

Kanał Elbląski zaprojektował Georg Jakob Steenke. Drogę wodną wraz z infrastrukturą budowano w latach 1844-1860. Różnice poziomów wody pokonywane są m.in. przy pomocy napędzanych wodą, dwukierunkowych unikalnych pochylni z tzw. suchym grzbietem.

 

2. Wodociągowa wieża ciśnień w Kożuchowie (woj. lubuskie).

Wieżę ciśnień na potrzeby wodociągu miejskiego wybudowano w 1908 r. Stanowi ciekawy przykład architektury przemysłowej i jest istotnym elementem układu przestrzennego miejscowości.

3. Wieże wyciągowe Kopalni Węgla Kamiennego „Polska” w Świętochłowicach (woj. śląskie).

Wieża kozłowa pochodzi z lat 1889-1891, wieża basztowa zbudowana została w 1908 r. Wieże, ostatnie relikty kopalni „Polska”, są obecnie adaptowane na cele kulturalne, edukacyjne, turystyczne i społeczne.

4. Źrebięciarnia w zespole folwarcznym w Wąsowie (woj. wielkopolskie).

Źrebięciarnia, niewielki budynek inwentarski, znajduje się na terenie podwórza XIX-wiecznego folwarku i stanowi część dobrze zachowanego zespołu pałacowo-parkowo-folwarcznego.

Na podstawie materiałów prasowych i zdjęciowych Narodowego Instytutu Dziedzictwa/www.nid.pl