Zabytki. Architektura. Lifestyle.

Home » Gorące informacje » Kaapelitehdas – artyści w dawnej fabryce Nokii

Kaapelitehdas – artyści w dawnej fabryce Nokii

Ivon

W Łodzi jest Off Piotrkowska, w Gdańsku podobny klimat tworzy się na terenie Stoczni Gdańskiej, a o miejscu dla artystów i hipsterów marzą kolejne polskie miasta. Skąd wzięła się moda na kulturalne centra w przemysłowych obiektach? Pierwowzorem tego typu miejsc jest Kaapelitehdas, największe centrum kulturalne w Finlandii. Artyści zaczęli zagospodarowywać dawną fabrykę Nokii, już w latach 80-tych.

W Cable Factory, czyli dawnej fabryce kabli przez 20 lat działały zakłady produkcyjne firmy Nokia. Fiński gigant wyprowadził się stąd w latach 80-tych. Gigantyczna fabryka pozostała pusta. W tym miejscu szybko dostrzegli potencjał artyści. Powoli zagospodarowywali kolejne kwartały i puste przestrzenie tworząc Kaapelitehdas, największe centrum kulturalne w Helsinkach i pierwowzór miejsca sztuki, rozrywki i kultury w poprzemysłowych obiektach, dla całej Europy. Kaapelitehdas należy do sieci niezależnych centrów kulturalnych w Europie „Trans Europe Halls”.

Co znajduje się w Kaapelitehdas?

Przede wszystkim pracownie artystów, których jest kilkadziesiąt. Na stałe działa tu też aż 12 galerii sztuki na bardzo wysokim poziomie. Są kawiarnie i restauracje. Na terenie fabryki odbywają się liczne koncerty i wydarzenia artystyczne, a także przedstawienia teatralne. Większość jest bezpłatna.

W Kaapelitehdas mieszczą się też trzy muzea: Fińskie Muzeum Fotografii, Muzeum Teatru i Muzeum Hotelarstwa i Gastronomii. W tym ostatnim można poznać fińską kuchnię.

Kaapelitehdas Finlandia

Oprócz kilkunastu galerii sztuki, które działają tu na stałe, szkół artystycznych i teatrów, są wolne przestrzenie, które każdy może wynająć na dane wydarzenie. Dzięki temu w Kaapelitehdas organizowane są ciekawe koncerty i spotkania artystów z całej Finlandii.

Dawna fabryka kabli kontrastuje z nowoczesnymi szklanymi budynkami, które powstały wokół niej. Zwraca uwagę przede wszystkich surową architekturą. Została zaprojektowana przez fińskiego architekta Waino Gustafa Palmqvista. Gmach był pierwszym tak dużym przykładem architektury przemysłowej w Helsinkach. Zakłady zajmowały obszar ponad 55 tys. mkw.

Fabryka o mocno zwalistym wyglądzie mieści się przy Porkkalankatu, w drodze do Espoo. Od centrum Helsinek dzieli ją zaledwie kilka przystanków, choć kiedyś budowano ją na obrzeżach miasta. Początkowo w Kaapelitehdas produkowano podwodne kable. Później fabrykę przekształcono w zakłady firmy Nokia i produkowano w niej telefony i sprzęt elektroniczny.

Budowa fabryki trwała aż 15 lat i była podzielona na trzy etapy. Przerwała ją II wojna światowa. Monumentalne zakłady ukończono w 1954 roku. Fabryka szybko okazała się kurą znoszącą złote jaja. Dzięki produkcji kabli spłacono część długu wojennego wobec Rosji.

Od samego początku Cable Factory było miejscem kreatywnym. Pierwszy dyrektor fabryki, były zapaśnik Werner Weckman, zachęcał pracowników do uprawiania zapasów, dlatego na dachu fabryki stworzył ring bokserski.

W latach 60-tych na półwysep Kaapeli wprowadziła się Nokia. W Cable Factory rozpoczęła się produkcja telefonów, która trwała przez 20 lat. Nokia opuściła to miejsce w latach 80-tych. Planowano wyburzenie budynków i przeznaczenie terenu pod inwestycje m.in. szkołę i hotele wraz z potrzebną infrastrukturą. Nie pozwolili jednak na to artyści, którzy bardzo szybko zobaczyli w tym miejscu niezwykły potencjał. Utworzyli Stowarzyszenie Pro Kaapeli, które zaczęło lobbować na rzecz stworzenia centrum kulturalnego w Cable Factory. Istniały już plany wyburzenia części obiektu i budowy w tym miejscu szkoły oraz hoteli. Ostatecznie Rada Miasta zdecydowała się ochronić dziedzictwo przemysłowe fabryki, podpisała umowę z firmą Nokia i pozwoliła artystom wydzierżawić to miejsce. Część obiektów została zmodernizowana, odnowiono elewacje, ale artystom zależy na utrzymaniu offowego klimatu.

Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku dzielnica miała wyłącznie industrialny charakter. Dziś przypomina o tym jedynie przemysłowa architektura. W ceglanych budynkach znajdują się centra handlowe i biura. W Kaapelitehdas bohema artystyczna, stworzyła jedno z największych i najbardziej znanych centrów kulturalnych w Europie w postindustrialnym klimacie. Kompleks robi ogromne wrażenie.

Najemców przyciągają preferencyjne czynsze i dobra lokalizacja. Jego siłą jest różnorodność inicjatyw artystycznych. Organizowany jest tu np. Festiwal recyklingu. Wydarzenie cieszy się ogromną popularnością w miejscu, które same jest z recyklingu. Od 2005 roku miejscem zarządza firma Kiinteistö Oy Kaapelitalo. Roczny obrót przekroczył 3,5 mln euro.

Foto: materiały Kiinteistö Oy Kaapelitalo/Heikki Kuovo/ Karolina Eerola/ Kuvio Oy

  • Michał Potz

    Spinnerei w Lipsku, w dawnej fabryce bawełny – podobne miejsce, również o charakterze kulturalnym, gdzie znajdują się biura, pracownie, galerie itp. Warto zobaczyć.

  • iwon

    Klaster Made in Śląsk, o którym pisaliśmy w styczniu, zagospodarowanie starej fińskiej fabryki stawia sobie za wzór. Trzymamy kciuki, żeby im się też udało:)